Brussel tegen oneindig scrollen: Meta en de verslavende interface

Regelgeving · Platformen · DSA Brussel tegen oneindig scrollen: Meta en de verslavende interface De Europese Commissie vindt voorlopig dat het ontwerp van Instagram en Facebook in strijd is met de Digital Services Act. Autoplay uit, oneindig scrollen uit, en een aanbevelingssysteem dat minder op verslaving mikt. Dit staat er in het dossier. Afbeelding: LPS.1 via Wikimedia Commons, CC0 Op 10 juli 2026 maakte de Europese Commissie voorlopige bevindingen bekend in haar onderzoek naar Meta. De conclusie is opmerkelijk omdat die niet over inhoud gaat, en ook niet over privacy, maar over ontwerp. Volgens Brussel zijn de interfacekeuzes van Instagram en Facebook zo gemaakt dat ze gebruikers vasthouden op een manier die risico's oplevert voor hun fysieke en mentale welzijn. Vier elementen staan centraal: oneindig scrollen, autoplay, pushmeldingen en de gepersonaliseerde aanbevelingssystemen. Elk daarvan is op zichzelf een normale functie. Samen vormen ze volgens de Commissie een lus die moeilijk te doorbreken is, en die Meta onvoldoende op risico's heeft beoordeeld. 6%Van de wereldwijde jaaromzet: het maximum aan boete onder de DSA 4Ontwerppatronen in het dossier: scroll, autoplay, meldingen, aanbevelingen Q4 2026Verwachte presentatie van de Digital Fairness Act als wetsvoorstel Ontwerp als systeemrisico De juridische route die de Commissie kiest is interessant. De DSA verbiedt nergens met zoveel woorden een verslavend ontwerp, en definieert de term ook niet. In plaats daarvan grijpt Brussel naar de artikelen 34 en 35, die zeer grote platformen verplichten om systeemrisico's in kaart te brengen en te beperken. Het verwijt is dus tweeledig. Ten eerste zou Meta de risico's van deze ontwerpkeuzes niet grondig hebben beoordeeld. Ten tweede zouden de maatregelen die het bedrijf wel nam die risico's niet betekenisvol hebben verminderd. Dat is een andere aanpak dan een boete voor een verboden handeling: het gaat om de zorgplicht van een platform tegenover zijn gebruikers. De lus die Brussel beschrijft Vier ontwerpelementen die elkaar versterken Pushmelding haalt je terug Oneindige feed geen eindpunt Autoplay geen keuzemoment Aanbeveling leert wat bindt meer kijktijd voedt het model, dat betere haakjes kiest voor de volgende melding Wat dit diagram wil laten zien: geen van de vier onderdelen is op zichzelf schadelijk. Het probleem dat de Commissie beschrijft, ontstaat door de terugkoppeling. Het aanbevelingsmodel wordt beloond voor kijktijd, dus leert het welke inhoud jou het langst vasthoudt, en die kennis komt terug in de meldingen die je krijgt. Wat Meta volgens de Commissie zou moeten doen De voorstellen die Brussel noemt zijn ongewoon concreet voor een toezichthouder: Autoplay standaard uit. Niet verboden, maar niet meer de standaardinstelling. Oneindig scrollen standaard uit. Een feed met een eindpunt, of in elk geval een moment waarop je een bewuste handeling moet doen om verder te gaan. Echte schermtijdpauzes. Ingebouwde onderbrekingen die daadwerkelijk onderbreken, niet een melding die je met één tik wegtikt. Minder op betrokkenheid gericht aanbevelen. Het model zou niet primair op kijktijd mogen sturen. Voorlopig betekent voorlopig. Dit zijn preliminary findings, geen besluit. Meta krijgt de gelegenheid het dossier in te zien en te reageren, en kan wijzigingen voorstellen. Pas als de Commissie daarna bij haar standpunt blijft, volgt een besluit met eventuele boete tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet. Van kop tot afronding gaan zulke zaken doorgaans jaren mee, inclusief beroep. De minderjarigen zijn een apart spoor Naast de ontwerpkwestie loopt het onderzoek naar zogeheten rabbit hole-effecten gewoon door. Dat gaat over aanbevelingssystemen die een gebruiker steeds dieper in een enkel thema trekken, wat vooral bij jongeren zorgelijk is als het thema bijvoorbeeld lichaamsbeeld of zelfbeschadiging raakt. Ook de leeftijdsverificatie van Meta staat op de lijst met openstaande punten. Meta is bovendien niet het eerste doelwit. Eerder kwam TikTok om vergelijkbare redenen in het vizier. Dat patroon is het echte nieuws: Brussel behandelt verslavend ontwerp niet als een uitglijder van één platform, maar als een categorie die structureel aandacht krijgt. Twintig jaar lang was betrokkenheid de maatstaf waarop het hele ontwerp van sociale media werd geoptimaliseerd. De vraag die nu op tafel ligt, is of die maatstaf op zichzelf een risico vormt dat een platform moet beperken. Wat er hierna aankomt: de Digital Fairness Act Achter deze zaak staat een grotere wetgevende beweging. De Commissie heeft toegezegd in het vierde kwartaal van 2026 een voorstel voor de Digital Fairness Act te presenteren. Die wet moet zich richten op dark patterns, verslavende ontwerpkenmerken, abonnementsvallen en personalisatie die kwetsbaarheden van consumenten uitbuit. Het verschil met de huidige zaak is fundamenteel. Nu moet de Commissie via de omweg van systeemrisico's redeneren, omdat de DSA verslavend ontwerp niet benoemt. Een Digital Fairness Act zou die omweg overbodig maken door concrete regels vast te leggen die voor alle aanbieders gelden, niet alleen voor de allergrootste platformen. Wat merk jij ervan Voorlopig weinig, en dat is eerlijk gezegd de belangrijkste kanttekening bij dit nieuws. Voorlopige bevindingen veranderen geen enkele app. Maar als deze lijn standhoudt, verschuift er wel iets fundamenteels in hoe apps in Europa mogen worden ontworpen: van standaard aan naar standaard uit, van maximale betrokkenheid naar aantoonbaar afgewogen risico. In de tussentijd zitten de knoppen die de Commissie noemt vaak al gewoon in de instellingen. Autoplay uitzetten, pushmeldingen per app beperken en schermtijdlimieten instellen kan op zowel iOS als Android zonder op Brussel te wachten. Het verschil is dat je het nu zelf moet aanzetten, terwijl de discussie precies daarover gaat: wie de standaardinstelling kiest, bepaalt in de praktijk wat vrijwel iedereen gebruikt. Bronnen Europese Commissie, Commission preliminarily finds the addictive design of Instagram and Facebook in breach of the DSA CNBC, Meta found to breach EU laws with 'addictive' Instagram, Facebook designs Euronews, EU demands Facebook and Instagram dismantle 'addictive' design features Slaughter and May, Meta joins TikTok in the Commission's crosshairs over addictive design under the DSA

Brussel tegen oneindig scrollen: Meta en de verslavende interface

Reacties 0

Meer tech artikelen

IFA 2026: waarom AI deze week je huishouden binnenwandelt

Van speculatie naar salaris: hoe stablecoins de betaalwereld overnemen

De open aanval: hoe Alibaba's Qwen het AI-landschap kantelt