Home Assistant: geschiedenis, techniek en YAML compleet uitgelegd

Domotica · Open source · Lokale controle Home Assistant Home Assistant: het slimme huis dat van jou blijft Begonnen als een Python-scriptje van een Nederlander die zijn Hue-lampen wilde aansturen, uitgegroeid tot het grootste opensourceproject van GitHub en eigendom van een stichting. Dit is het complete verhaal: de geschiedenis, het doel, de techniek, wat er allemaal mee werkt en hoe de YAML er echt uitziet. Afbeelding: Laserlicht via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 WoonkamerAan · 45% Thermostaat20,5 °C VoordeurGesloten Zonnepanelen2,4 kW 668.131actieve installaties die vrijwillig statistieken delen 2013eerste versie, geschreven door Paulus Schoutsen 21.000+bijdragers, het grootste opensourceproject op GitHub Apache 2.0volledig vrije licentie, eigendom van een stichting Bijna elk slim apparaat komt tegenwoordig met een eigen app en een eigen cloud. Je lampen praten met de servers van de ene fabrikant, je thermostaat met de andere, en als een bedrijf besluit te stoppen of een abonnement invoert, sta je met onbruikbare hardware in huis. Home Assistant is het antwoord op precies dat probleem: één systeem dat op je eigen apparaat draait, dat met alles praat, en dat blijft werken als het internet eruit ligt. Het is inmiddels geen hobbyproject meer. Er werken fulltime ontwikkelaars aan, er is een stichting die het bezit, er is eigen hardware, en er komt elke maand een nieuwe versie uit. Dit artikel loopt het hele verhaal langs, van de eerste regel code tot de YAML waarmee je vandaag je verlichting regelt. Van één Hue-lamp naar een wereldwijd project In 2012 kocht de Nederlander Paulus Schoutsen een Philips Hue-startpakket. Hij ontdekte dat de hub een lokale programmeerinterface had, bereikbaar over het eigen netwerk, en schreef een Python-script om zijn lampen aan te sturen. Op 17 september 2013 zette hij dat script online. Dat was versie één. Het idee dat daaruit groeide was simpel maar tegendraads: als elk apparaat lokaal aanspreekbaar is, dan heb je de cloud van de fabrikant helemaal niet nodig om ze samen te laten werken. Alles wat je nodig hebt is een stukje software in het midden dat alle talen spreekt. Dat stukje software werd Home Assistant. 17 september 2013De eerste versie verschijnt: een Python-script dat Philips Hue-lampen schakelt op basis van of er iemand thuis is. 2015 tot 2016De architectuur met integraties maakt het project uitbreidbaar. Iedereen kan een koppeling met een apparaat toevoegen, en dat gebeurt massaal. juli 2017Hass.io verschijnt: een compleet besturingssysteem met een beheerlaag en add-ons, zodat je geen Linux-kennis meer nodig hebt. In januari 2020 wordt dit hernoemd naar Home Assistant OS. december 2017Home Assistant Cloud gaat van start, een betaald abonnement voor toegang van buitenaf en koppeling met spraakassistenten. september 2018Nabu Casa wordt opgericht om het project te financieren. De inkomsten uit het abonnement gaan volledig naar ontwikkelaars en infrastructuur, niet naar investeerders. 2023Het jaar van de stem. Met Assist krijgt Home Assistant spraakbediening die volledig lokaal kan draaien, in tientallen talen. april 2024De Open Home Foundation wordt opgericht. Alle code, merknamen en rechten worden overgedragen aan een non-profit stichting, zodat het project nooit verkocht kan worden. 2024 tot 2025Eigen hardware verschijnt: de Home Assistant Green als kant-en-klare hub, en de Voice Preview Edition als lokale spraakassistent. februari 2026Versie 2026.2 maakt het nieuwe Home-dashboard standaard en start de opbouw van een openbare apparatendatabase. juli 2026Versie 2026.7 introduceert triggers die beschrijven wat je wilt in plaats van hoe het technisch werkt, en vervangt de Matter-server door een nieuwe implementatie. augustus 2026Versie 2026.8 draagt de titel Approachable by design: minder jargon, geen poortnummer meer in het webadres en een eenvoudiger cloudpagina. Het doel: lokaal, privé en van jou De Open Home Foundation vat het project samen in drie principes, en die zijn geen marketing maar sturen echt de technische keuzes. Privacy Je gegevens blijven standaard in huis. Home Assistant verzamelt geen gebruiksdata tenzij je daar expliciet toestemming voor geeft, en zelfs dan is het anoniem. Er is geen account nodig om het te gebruiken. Keuze Geen merk kan je opsluiten. Een lamp van de ene fabrikant en een sensor van de andere werken in dezelfde automatisering. Werkt een apparaat niet, dan kan iedereen een koppeling schrijven. Duurzaamheid Hardware waarvan de fabrikant de stekker uit de cloud trekt, werkt lokaal vaak gewoon door. Dat scheelt elektronisch afval, en het is de reden dat lokale koppelingen altijd voorrang krijgen boven cloudkoppelingen. Onverkoopbaar Sinds april 2024 zijn de code en de merknaam eigendom van een non-profit stichting in Zwitserland. Er zijn geen aandeelhouders die kunnen besluiten het project te verkopen of dicht te zetten. Het verdienmodel is omgedraaid: je betaalt voor gemak, niet voor toegang tot je eigen huis. Wie geen abonnement neemt, mist alleen de makkelijke toegang van buitenaf en kan die met eigen middelen zelf regelen. Hoe het technisch in elkaar zit Home Assistant is geschreven in Python voor de kern en TypeScript voor de webinterface. Onder de motorkap zitten drie begrippen die alles verklaren. Entiteiten. Alles in je huis wordt vertaald naar een entiteit met een unieke naam, opgebouwd als domein en objectnaam: light.woonkamer, sensor.buitentemperatuur, binary_sensor.voordeur. Een entiteit heeft één toestand, plus een setje eigenschappen zoals helderheid of batterijniveau. De toestandsmachine. Home Assistant houdt van elke entiteit bij wat de huidige toestand is. Verandert er iets, dan wordt de oude toestand vervangen en gaat er een bericht rond. De gebeurtenisbus. Elke verandering is een gebeurtenis waar de rest van het systeem op kan reageren. Een automatisering is niets anders dan een luisteraar op die bus, die kijkt of aan een voorwaarde is voldaan en dan een handeling uitvoert. Vrijwel alles in Home Assistant werkt volgens dit ene patroon. De vier lagen van een installatie Bij een volledige installatie draaien er vier dingen op elkaar, en het verwarrende is dat ze alle vier iets met Home Assistant heten. LaagWat het is Home Assistant CoreDe Python-toepassing zelf: de toestandsmachine, de integraties en de automatiseringen. SupervisorDe beheerlaag die Core en add-ons in containers draait, updates uitvoert en back-ups maakt. Home Assistant OSEen kaal Linux-systeem dat verder niets doet dan de Supervisor draaien. Dit is wat op de Green en op een Raspberry Pi staat. Add-onsLosse programma's naast Core, zoals een MQTT-server, Zigbee2MQTT, een bestandsbeheerder of een database. InstallatiemethodeAdd-onsVoor wie Home Assistant OSJaDe aanbevolen manier. Alles werkt, updates via de interface. SupervisedJaOp een bestaande Debian-machine. Werkt, maar je onderhoudt zelf het systeem eronder. ContainerNeeDocker-gebruikers die alles zelf willen regelen, bijvoorbeeld op een NAS. CoreNeeHandmatig in een Python-omgeving. Vooral voor ontwikkelaars. Wat werkt ermee Home Assistant koppelt niet met apparaten, maar met protocollen en diensten. Daardoor werkt een nieuw apparaat vaak meteen, zolang het een bekende taal spreekt. Dit zijn de belangrijkste. Zigbee Zuinig radionetwerk voor lampen, sensoren en knoppen, waarbij apparaten op netstroom elkaars bereik versterken. Je hebt een usb-stick nodig, plus ZHA of de add-on Zigbee2MQTT. Z-Wave Vergelijkbaar met Zigbee maar op een andere frequentie, waardoor het minder last heeft van wifi. Wordt vaak gekozen voor sloten, rolluiken en alarmsystemen. Draait via Z-Wave JS. Matter en Thread De nieuwe industriestandaard waar Apple, Google, Amazon en Samsung achter staan. Werkt lokaal en zonder cloud. Sinds versie 2026.7 draait de Matter-server op een nieuwe implementatie. ESPHome Zelfbouwsensoren op een chip van een paar euro, geconfigureerd in YAML in plaats van code. Onderdeel van dezelfde stichting, en de reden dat veel gebruikers hun eigen sensoren maken. MQTT Een simpel berichtenprotocol dat als lijm werkt tussen alles wat geen eigen koppeling heeft. Veel zelfbouwprojecten en bridges publiceren hun gegevens hierop. Bluetooth Voor temperatuursensoren, plantensensoren en aanwezigheidsdetectie. Met goedkope ESPHome Bluetooth-proxy's vergroot je het bereik door je hele huis. Daarnaast zijn er koppelingen met vrijwel elk merk dat je in huis tegenkomt, van omvormers en warmtepompen tot stofzuigerrobots, en met diensten als het KNMI, dynamische energietarieven en je auto. In versie 2026.8 alleen al kwamen er zestien nieuwe koppelingen bij. Philips HueIKEA DirigeraShelly SonoffAqaraTado NestSonosReolink SolarEdgeTeslaKNX SomfyDSMR slimme meterNordpool De slimme meter, specifiek voor Nederland Vrijwel elke Nederlandse woning heeft een slimme meter met een P1-poort. Met een kabeltje of een wifi-lezertje van rond de dertig euro leest Home Assistant daar rechtstreeks je verbruik uit, elke seconde, zonder tussenkomst van je energieleverancier. In combinatie met een dynamisch contract kun je de wasmachine automatisch laten draaien op het goedkoopste uur. YAML: hoe een automatisering er echt uitziet Je kunt tegenwoordig alles klikken in de interface, en voor de meeste mensen is dat genoeg. Maar onder elke geklikte automatisering zit YAML, en wie dat leest, begrijpt het systeem pas echt. YAML is een tekstformaat waarin inspringing de structuur bepaalt: twee spaties diep betekent dat iets bij de regel erboven hoort. Tabs zijn verboden, en dat is de meest gemaakte fout. Het hoofdbestand Alles begint bij configuration.yaml. In een moderne installatie staat daar verrassend weinig in, omdat de meeste koppelingen via de interface worden toegevoegd. configuration.yaml # Laadt alle standaardonderdelen in één regel default_config: homeassistant: name: Thuis latitude: 52.3676 longitude: 4.9041 unit_system: metric time_zone: Europe/Amsterdam currency: EUR country: NL # De rest in aparte bestanden, anders wordt dit onleesbaar automation: !include automations.yaml script: !include scripts.yaml scene: !include scenes.yaml Een automatisering: trigger, voorwaarde, actie Elke automatisering bestaat uit dezelfde drie onderdelen. Een trigger is de aanleiding, een voorwaarde bepaalt of het door mag gaan, en een actie is wat er gebeurt. automations.yaml - alias: Avondlicht bij zonsondergang description: Dimt de woonkamer als het donker wordt en er iemand thuis is mode: single triggers: - trigger: sun event: sunset offset: "-00:20:00" conditions: - condition: state entity_id: person.joost state: home - condition: numeric_state entity_id: sensor.woonkamer_lichtsterkte below: 40 actions: - action: light.turn_on target: entity_id: light.woonkamer data: brightness_pct: 45 color_temp_kelvin: 2400 transition: 10 Let op offset: die zet de automatisering twintig minuten voor zonsondergang in gang. En mode: single betekent dat er niet een tweede keer wordt gestart zolang de eerste nog loopt. De syntaxis is in 2024 veranderd Kom je online een voorbeeld tegen met trigger:, platform:, action: en service:, dan is dat de oude schrijfwijze van voor versie 2024.10. Die werkt nog steeds, maar de nieuwe vorm gebruikt meervouden (triggers, conditions, actions) en noemt de uit te voeren dienst action in plaats van service. Beide door elkaar gebruiken in één bestand gaat niet goed. Meerdere aanleidingen, verschillende afhandeling Met een id per trigger en een choose-blok maak je één automatisering die zich anders gedraagt afhankelijk van wat hem startte. automations.yaml - alias: Deurbel of beweging in de gang triggers: - trigger: state entity_id: binary_sensor.deurbel to: "on" id: deurbel - trigger: state entity_id: binary_sensor.gang_beweging to: "on" id: beweging actions: - choose: - conditions: - condition: trigger id: deurbel sequence: - action: notify.mobile_app_telefoon data: title: Er staat iemand voor de deur message: De deurbel ging om {{ now().strftime('%H:%M') }}. - conditions: - condition: trigger id: beweging sequence: - action: light.turn_on target: entity_id: light.gang data: brightness_pct: 30 - delay: "00:02:00" - action: light.turn_off target: entity_id: light.gang Zelf een sensor maken met een sjabloon Wat er niet is, reken je zelf uit. Sjablonen gebruiken de taal Jinja, waarmee je de toestand van andere entiteiten kunt ophalen en bewerken. Dit voorbeeld maakt van je verbruik en de actuele stroomprijs een sensor met de kosten van vandaag. configuration.yaml template: - sensor: - name: Stroomkosten vandaag unique_id: stroomkosten_vandaag unit_of_measurement: EUR device_class: monetary state_class: total state: > {{ (states('sensor.energie_vandaag') | float(0) * states('sensor.stroomprijs') | float(0)) | round(2) }} availability: > {{ has_value('sensor.energie_vandaag') }} Het teken > betekent hier dat de tekst op de volgende regels bij deze sleutel hoort. Zo houd je lange berekeningen leesbaar. De filters float(0) en round(2) vangen af dat een sensor even geen waarde heeft, wat anders je hele sjabloon laat crashen. Wachtwoorden buiten je configuratie Zet nooit wachtwoorden in je configuratiebestanden, zeker niet als je ze deelt op een forum. Home Assistant leest ze uit een apart bestand. secrets.yaml wifi_ssid: "MijnNetwerk" wifi_wachtwoord: "nietditwachtwoord" esphome_sleutel: "aBcDeFgH1234..." Een eigen sensor bouwen met ESPHome Voor een paar euro koop je een ESP32-chip. Met ESPHome beschrijf je in YAML wat eraan hangt, en het maakt daar automatisch werkende firmware van die zichzelf bij Home Assistant aanmeldt. Geen regel C++ nodig. kelder-sensor.yaml esphome: name: kelder-sensor esp32: board: esp32dev wifi: ssid: !secret wifi_ssid password: !secret wifi_wachtwoord api: encryption: key: !secret esphome_sleutel logger: ota: - platform: esphome sensor: - platform: dht pin: GPIO4 model: DHT22 update_interval: 60s temperature: name: Kelder temperatuur humidity: name: Kelder luchtvochtigheid binary_sensor: - platform: gpio name: Kelderdeur device_class: door pin: number: GPIO5 mode: INPUT_PULLUP inverted: true Controleer je YAML voor je herstart Onder Ontwikkelhulpmiddelen zit een knop die je configuratie nakijkt zonder te herstarten. Doe dat altijd: een verkeerde inspringing zorgt ervoor dat Home Assistant niet meer opstart, en dan zit je met een donker huis in een tekstbestand te turen. In versie 2026.8 heet dat menu overigens gewoon Hulpmiddelen, omdat het niet alleen voor ontwikkelaars is. De eigen hardware van Nabu Casa Je kunt Home Assistant op vrijwel alles draaien, van een oude laptop tot een Raspberry Pi of een virtuele machine op je NAS. Daarnaast verkoopt Nabu Casa eigen apparaten. Dat is geen bijzaak: de opbrengst gaat rechtstreeks naar de ontwikkeling van de software, net als bij het cloudabonnement. Je koopt dus letterlijk ontwikkeltijd mee. Home Assistant Green De kant-en-klare hub Een plat vierkant doosje met een doorzichtige bovenkap en een zwarte, geribbelde onderkant die tegelijk als koellichaam dient. Er zit een quad-core Rockchip RK3566 in met 4 GB geheugen en 32 GB opslag, en Home Assistant OS staat er al op. Stroomkabel erin, netwerkkabel erin, en je bent binnen enkele minuten klaar. Er zitten geen ventilatoren in, dus hij maakt geen geluid. Het belangrijkste detail dat mensen over het hoofd zien: de Green heeft alleen een netwerkaansluiting, geen wifi en geen radio's aan boord. Wil je Zigbee, Thread of Z-Wave, dan koop je er een usb-stick bij. De prijs ging in 2026 omhoog omdat de onderdelen duurder werden. Voice Preview Edition Spraakbediening zonder afluisterrisico Een vierkant kastje van ongeveer een halve handpalm, met een oplichtende LED-ring op de voorkant die laat zien wanneer hij luistert. In het midden zit een knop, eromheen een draairing voor het volume, en aan de zijkant een fysieke schakelaar die de microfoons echt uitzet. Er zitten twee microfoons in, een speaker, en een koptelefoonaansluiting zodat je hem op je eigen stereo kunt zetten. Het punt van dit apparaat is niet dat het de slimste assistent is, maar dat je zelf bepaalt waar je stem naartoe gaat. De volledige keten kan lokaal draaien: spraakherkenning, het begrijpen van de opdracht en de gesproken reactie. Wie meer wil, kan er een taalmodel achter hangen, lokaal of in de cloud. Het woord Preview in de naam is serieus bedoeld: het is nadrukkelijk een eerste generatie. ZBT-2 ZWA-2 Connect ZBT-2 en ZWA-2 De radio's die je er los bij koopt Twee witte usb-sticks die je installatie de draadloze protocollen geven waar de Green zelf niet mee komt. De ZBT-2 doet Zigbee 3.0 of Thread, en daarmee Matter. Let op dat het een keuze is: je zet er firmware op voor het een of het ander, niet allebei tegelijk. Hij kost rond de 45 euro en is de opvolger van de eerdere SkyConnect, met betere ontvangst. De ZWA-2 is hetzelfde idee voor Z-Wave, met een 800-serie chip en een echte antenne in plaats van het printspoortje dat in goedkope sticks zit. Bij beide geldt hetzelfde praktische advies: gebruik een usb-verlengkabeltje en steek ze niet direct in je hub, want de usb 3-poorten en de behuizing storen de ontvangst behoorlijk. ApparaatWaarvoorVoor wie GreenComplete hub met besturingssysteemWie wil beginnen zonder te sleutelen Voice PELokale spraakbedieningWie zijn stem niet naar een andere partij wil sturen Connect ZBT-2Zigbee 3.0 of Thread en MatterVrijwel iedereen, want zonder radio blijf je beperkt Connect ZWA-2Z-WaveWie sloten, rolluiken of alarmapparatuur heeft YellowHub met PoE en NVMe-opslagNiet meer te koop, sinds 2025 uit productie Heb je die hardware nodig? Nee. Een Raspberry Pi 5 met SSD of een tweedehands mini-pc doet precies hetzelfde, vaak sneller en soms goedkoper. De Green koop je voor het gemak en om het project te steunen, niet omdat het de enige weg is. Wat je in de praktijk wel bijna altijd nodig hebt, is een van de usb-sticks: zonder radio blijft je installatie beperkt tot apparaten op wifi, en dat zijn precies de apparaten die wel een cloud nodig hebben. De projecten eromheen De Open Home Foundation beheert meer dan alleen Home Assistant. Een aantal projecten die je vroeg of laat tegenkomt: ESPHome maakt van goedkope chips volwaardige sensoren, puur op basis van een YAML-bestand. Het is de reden dat er een levendige zelfbouwcultuur rond Home Assistant bestaat. Music Assistant brengt al je muziekbronnen en speakers samen, zodat je Spotify op een oude Sonos en een zelfbouwspeaker tegelijk kunt afspelen, aangestuurd vanuit een automatisering. Assist en Wyoming vormen de spraaklaag. Spraakherkenning, taalbegrip en spraaksynthese draaien als losse onderdelen die je kunt vervangen, en die allemaal lokaal kunnen draaien als je hardware het aankan. De apparatendatabase is het nieuwste initiatief. Sinds versie 2026.2 kunnen gebruikers vrijwillig anonieme gegevens over hun apparaten delen, en daaruit groeit een openbare database. Er zijn inmiddels meer dan tienduizend unieke apparaten aangemeld, verdeeld over ruim 260 koppelingen. Het doel is dat je voor een aankoop kunt opzoeken of iets echt goed werkt, in plaats van af te gaan op de doos. Waar het naartoe gaat De koers van de laatste releases is opvallend eensgezind: Home Assistant wil van een systeem voor techneuten een systeem voor iedereen worden. In versie 2026.7 kwamen er triggers die beschrijven wat je bedoelt in plaats van hoe het technisch werkt. Waar je vroeger een numerieke toestandtrigger moest instellen met de juiste eenheid, kies je nu simpelweg dat een temperatuur onder een grens komt, of dat een batterij bijna leeg is, zonder dat je hoeft te weten hoe dat apparaat zijn batterijniveau doorgeeft. Versie 2026.8 ging daar verder mee: het woord geavanceerd is uit zo'n 43 plekken in de interface geschrapt, Ontwikkelhulpmiddelen heet nu gewoon Hulpmiddelen, en nieuwe installaties zijn bereikbaar op een normaal webadres zonder het poortnummer 8123 erachter. Kleine dingen, maar precies de drempels waar nieuwe gebruikers op afhaakten. Tegelijk blijft de onderkant technisch: de Matter-implementatie werd in 2…

Home Assistant: geschiedenis, techniek en YAML compleet uitgelegd

Reacties 0

Meer tech artikelen

Photon Studio: de gratis Photoshop-vervanger die met AI is gebouwd

AI bouwt AI: Claude leidt nu een kwart van het onderzoek bij Anthropic

Switch 2 haalt de achterstand in: VRR komt eindelijk naar de tv